کمی ژنتیک با سس مسئله!
شرط اصلي در توليد مثل جنسي، شركت گامتها در پيدايش يك فرد جديد است. هر يك از والدين در هنگام گامت سازي، مجموعهاي از كروموزومها را وارد هر گامت ميكند كه از همة ژنها داشته باشد و از هيچ ژني دو تا نداشته باشد. مثلاً در انسان، هر يك از والدين در هنگام گامت سازي، از مجموع 46 كروموزوم سلولهاي خود، به هر يك از گامتها 23 كروموزوم ميدهد. 23 كروموزومي كه شامل همة نمونههاي كروموزومهاي گونة انسان هستند و در نتيجه، هيچ دو كروموزوم همولوگي در ميان آنها يافت نميشود. 23 كروموزومي كه از همة ژنها دارد و از هيچ ژني دو تا ندارد. به چنين مجموعهاي از كروموزومهاي هر گونه، يك « n كروموزوم»، «دسته كروموزوم» يا «مجموعه كروموزوم» ميگوئيم.
« n كروموزوم» بيانگر محتواي وراثتي گامت هر گونه است و از تعدادي كروموزوم تشكيل شده كه در ميان آنها هيچ دو كروموزوم همولوگي يافت نميشود و شامل يك سري كامل از ژنهاي صفات گونه هستند. تعداد اين كروموزومها يا « n »، در هر گونه عددي است ثابت كه از ويژگيهاي گونه است. مثلاً در انسان 23= n ، در ملخ 12= n و در مگس سركه 4=n است .
تعداد كروموزومها در هر سلول، به طور طبيعي مضرب صحيحي از n در آن گونه است. مثلاً سلولهاي انسان ميتوانند 23 كروموزومي ( n كروموزومي يا هاپلوئيد )، 46 كروموزومي 2n ) - كروموزومي يا ديپلوئيد )، 69 كروموزومي-( 3n كروموزومي يا تريپلوئيد )، 92 كروموزومي -( 4n كروموزومي يا تتراپلوئيد ) و ... باشند. به عبارت ديگر، هر سلول ميتواند داراي يك دسته كروموزوم باشد (مانند گامتها)؛ يا داراي دو دسته كروموزوم باشد (مانند اغلب سلولهاي بدن ما)؛ يا داراي سه دسته كروموزوم باشد (مانند سلولهاي آلبومن در اندوختة دانه نهاندانگان)؛ يا داراي چهار دسته كروموزوم باشد (مانند بعضي سلولهاي كبدي در انسان) يا ...
مثال:
سلول تريپلوئيدي كه 12 كروموزوم دارد، داراي ... دسته كروموزوم است كه كروموزومهاي هر دسته .... هستند. (كنكور 74)
1) سه، همولوگ 2) سه، غير همولوگ 3) چهار، غير همولوگ 4) چهار، همولوگ
روشن است كه سلول تريپلوئيد، بدون توجه به تعداد كروموزومهايش، داراي سه دسته كروموزوم است و ميدانيم كه كروموزوم هاي يك دسته، هيچگاه با هم همولوگ نيستند. پس سلول تريپلوئيد، سه دسته كروموزوم دارد كه كروموزومهاي هر دسته با هم غير همولوگ هستند و گزينة 2 صحيح است.
مثال:
در سلولهاي پيكري مگسسركة مادة تريپلوئيد، n برابر چند كروموزوم است؟ (كنكور76)
1) سه همولوگ 2) سه غير همولوگ 3) چهار غير همولوگ 4) چهار همولوگ
گفتيم كه تعداد كروموزومهاي هر دسته يا n ، در هر گونه عددي است ثابت كه از ويژگيهاي گونه است و ميدانيم كه در مگس سركه، هر دسته كروموزوم از چهار كروموزوم تشكيل شده و يا به عبارت ديگر، n در مگس سركه برابر با چهار است و از آنجا كه هيچگاه كروموزومهاي يك دسته، با هم همولوگ نيستند، پاسخ صحيح اين تست گزينة 3 است.
این وبلاگ روزنه ای است به سمت دانش گسترده زیست شناسی :دانشی که از آغاز افرینش شروع می شود وتا پایان هستی امتداد می یابد. منتظر نظرات وانتقادات شما می مانم .